Kappen, hakken, egaliseren
grafheuvels ruimen want obstakels

voor woongenot en snelverkeer
vierbaans doorheen paradijs

van flats (hoger, hoger!)
en eenheidshuizen – roep

om ploeg die toekomst heet
scheur open het asfalt, breek

af, bouw vol, trek neer
voordat wat ook wortelschiet.

Bart FM Droog
Zie ook  www.historisch-emmen.nl

En zo golft klokgeklingel over het dorp
dat de boer weet dat aardappels gepoot
dat vogels leggen, broeden en voeden
dat kikkers kwaken naast hun dril

bloesem kleurt de bomen rijk
nevelregen besproeit het groen
omkleedt een vage bomenrij
tot trap naar verre reizen

maar mus, merel en mees
hechten nog aan takken
wormen vliegen door de lucht
voor wijde kuikenskelen.

Bart FM Droog

Egbert Hovenkamp II, de stadsdichter van Assen, en ik, koekenbakker en nederig gemeentepoëet van Emmen reden over de oude weg van Emmen naar Klazienaveen, langsheen de spaarse akkers en weilanden uit mijn jeugd, die nog niet ten prooi zijn gevallen aan industrie en glastuinbouw.

Klazienaveen – Egbert was er veertig jaar geleden het laatst geweest, ik twee maand terug nog. ‘Egbert, maak je klaar voor een verrassing,’ sprak ik en ja: de glanzende snelweg Hoogeveen-Meppel, de immer uitdijende nieuwbouwwijken, de vrolijke bochtenpartijen in de wegen van dit sprankelende kanaaldorp – wie kon dat veertig jaar geleden voorzien hebben?

Om maar te zwijgen van het kloppend winkelhart: met ‘het Schip’, de Hema, de Blokker, twee speelgoedzaken, allerhande opticiens, boekwinkels, modebedrijven, restaurants en lunchrooms - how the hell is this possible?!

Gezienus Omvlee, gemeentedichter-in-ruste, openbaarde ons later die dag het geheim van het Klazienavener winkelsucces: gratis parkeren en optimale bereikbaarheid. Waarvan akte.

(Volg alle links voor meer informatie! Ze zijn onderstreept.)

Wie woont
in Emmen
en wie

heeft er
wat
te doen?

men neme
De Vries,
F.K. en A.

notaris
één en twee
de vraag.

Bart FM Droog, 2008

Noor en ik passeren de muziekkoepel. Bekeringsliederen schallen uit geluidsboxen. Een aantal blije kinderen speelt passages uit de bijbel na en vrouwen drukken het winkelend publiek bekeringsfolders in de handen.

Ik krijg ook een folder en zie dat ik moet kijken naar een programma met tv-dominee dat zes dagen eerder op de buis was. Het is een wonder! Wie gelooft kan dus tijdreizen! Verlicht huppel ik door naar de kerk, open daar de prachtige expositie van het werk van Gradus Verhaaf en bek kunsthistoricus Maarten Beks na:

‘Het oeuvre van Gradus Verhaaf is het toneel van de strijd tussen de abstracte en figuratieve kunst, tussen mensloze schoonheid en de schoonheidsloze mens die als wezen van goddelijke oorsprong en bestemming in zijn hemd is komen te staan.’

Terwijl ik dit uitspreek besef ik dat ik me enerzijds afvraag wat Beks nu eigenlijk bedoelt en anderzijds dat het wel heel frappant is dat vandaag de dag gelovigen buiten de Emmer Grote Kerk een soortement open mis opvoeren en dat in de kerk een ongelovige het heeft over ‘goddelijke oorsprong’.

Enfin, het is beter om naar kunst te kijken dan er in wollige taal over te lullen, vandaar dat ik iedereen wil oproepen om naar deze door Galerie van Strien georganiseerde expositie te kijken. Dat kan nog tot en met 14 juni, in de Grote Kerk aan het Marktplein te Emmen, elke dins-, woens-, donder-, vrij- en zaterdag, van 13.00 tot 17.00 uur.

Gekken golfen op de savanne
en safarilurkers bestaren bavianen
terwijl giraffes balletjes besnuffelen
en binnen de neushoorn briest

om eens gelijk de man, die telefoon-
in plaats van heilige boeken verscheurt
overdreven maniakaal te schreeuwen:
‘veel gekker moet het niet worden’

eerst sliep men met met de haaien
brengt dan brug in centrum aan
(bij gebek aan water over winkels)
om impala’s met golfclubs te beslaan.

N.a.v. het bericht: ‘In Dierenpark Emmen is een aantal bijzondere arrangementen mogelijk.
Naast het bekende “Slapen bij de haaien” is er nu een geheel nieuw arrangement voor golfliefhebbers:
Een balletje slaan temidden van de bewoners van de Afrikasavanne.’

Op 31 december 1942 woonden in de gemeente Emmen honderdendrieënzestig joden. Het merendeel was inwoner van het dorp Emmen. Een jaar later, op 31 december 1943, telde Emmen nog maar negen joodse inwoners. Hoeveel van deze negen uiteindelijk de oorlog hebben overleefd, weet ik niet.

Nu is er zo’n negen jaar geleden in Emmen een monument voor de vermoorde joodse Emmenaren opgericht. Dat monument is te vinden voor de synagoge, Julianastraat 27.

De Julianastraat? Inderdaad, deze zijstraat van de Kerkhoflaan, die parallel loopt aan de Wilhelminastraat kan tot de onbekende stukken van Emmen gerekend worden – dat er überhaupt een synagoge in Emmen te vinden is, zal de meeste Emmenaren onbekend zijn.

Het monument vermeldt de namen van de gedeporteerden helaas niet. Hun namen zijn wel te vinden op www.joodsmonument.nl - heel eenvoudig, door naar links onderaan de openingspagina te scrollen en daar ‘Emmen’ in te toetsen.

Het scherm kleurt dan grijs, op een langwerpige verzameling blokjes na, blokjes die de vermoorde Emmenaren symboliseren. Druk op zo’n gekleurd blokje en je krijgt de namen en adressen te zien van deze verdwenen dorpsgenoten. Wie links of rechts op hun afzonderlijke pagina’s klikt, komt bij andere omgekomen joodse Emmenaren terecht.

In de naaste toekomst hoop ik deze mensen makkelijker op internet traceerbaar te maken, via de rubriek ‘oorlogsgraven’ op www.gemeentedichteremmen.nl. Want wat valt er te herdenken als je geen namen weet?

Met dank aan B.J. Mensingh, schrijver van het boek ‘Toen alles anders was’ . Fragmenten uit de geschiedenis van Emmen. Zie ook Emmen in bezettingstijd van G.Groenhuis, waaraan de getallen in deze column ontleend zijn. Beide boeken zijn met een beetje geluk nog verkrijgbaar bij Readshop Boelens, Middenhaag, Emmermeer, Emmen.

Bart FM Droog, 2008

Emmer-Erfscheiderveen
Barger-Compascuum
Emmer-Compascuum
Zwartemeer, Nieuw-Dordrecht

Emmen, Westenesch, Noordbarge
Barger-Erfscheiderveen, Zandpol
Klazienaveen-Noord, Erica
Barger-Oosterveld, Wilhelmsoord
ook Schoonebeek, Nieuw-Weerdinge

Roswinkel, Barger-Oosterveen
Klazienaveen, Amsterdamscheveld
Oranjedorp en Weiteveen
Zuidbarge, Nieuw-Amsterdam
Nieuw-Schoonebeek en Weerdinge

Middendorp, Middendorp
jawis, dat zijn er twee
en Koelveen, nee Koelveen
blijft vlek in dorpendorp.

Zwemmen in het zandgat
waar verdronken cirkel
gebroken onder spiraalheuvel rust
steil wand keigevuld hemelsblauw

watervlak ijzige onderlaag
van Weerdinge naar Emmerschans
langs weggereten spoorbaan
waar eens wagons verwrakten

rechts van de weg de veengronden
dragen de blik tot over de grens
vooruit boomgebermd klinkervlak
op strook voor paard en wagen

en dan die bocht, voor velen ‘ruk’
voor mij herinneringsoase.

Bart FM Droog, 2008

Maandag 10 maart neemt Gezienus Omvlee afscheid als eerste gemeentedichter van Emmen. Tegelijkertijd presenteren we Bart FM Droog als nieuwe gemeentedichter. Beide dichters lezen voor.
Wil je erbij zijn?
Je bent van harte welkom tussen 17.00 en 18.00 uur in Café Markant aan de Markt in Emmen.
De entree is gratis.

Vanaf 10 maart vind je hier wekelijks de bijdrage van de nieuwe gemeentedichter Bart FM Droog.

Klik voor het werk van Gezienus Omvlee als gemeentedichter op deze link.